Η πυρκαγιά στον ενδοτραχειακό σωλήνα (ή πυρκαγιά αεραγωγού)

Ιουλίου 30, 2026

Η πυρκαγιά στον ενδοτραχειακό σωλήνα (ή πυρκαγιά αεραγωγού) είναι ένα σπάνιο αλλά εξαιρετικά επικίνδυνο και καταστροφικό ενδοεγχειρητικό συμβάν, το οποίο απειλεί άμεσα τη ζωή του ασθενούς. Απαιτεί άμεση, συντονισμένη και αυτοματοποιημένη αντίδραση από την ομάδα του χειρουργείου (αναισθησιολόγο και χειρουργό).

Στο πλαίσιο του DisasterReady Hub , παρακάτω παρουσιάζεται μια επιστημονικά τεκμηριωμένη, απλοποιημένη ανάλυση του φαινομένου, της πρόληψης και του πρωτοκόλλου άμεσης αντιμετώπισης, βασισμένη σε διεθνή πρότυπα (όπως οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Society of Anesthesiologists - ASA).

🔥 Το «Τρίγωνο της Φωτιάς» στον Αεραγωγό

Για να εκδηλωθεί φωτιά, πρέπει να συνυπάρχουν ταυτόχρονα τρία στοιχεία. Στον αεραγωγό, αυτά είναι:

1. Οξειδωτικό μέσο (Oxidizer): Οξυγόνο (O₂) ή Υποξείδιο του Αζώτου (N₂O). Ο κίνδυνος αυξάνεται δραματικά όταν η συγκέντρωση οξυγόνου (FiO₂) είναι >30%.

2. Πηγή ανάφλεξης (Ignition source): Ηλεκτροχειρουργική μονάδα διαθερμία , λέιζερ, ή θερμές πηγές φωτός (π.χ. από ινοσκοπικά βρογχοσκόπια).

3. Καύσιμο (Fuel): Ο ίδιος ο ενδοτραχειακός σωλήνας (ειδικά οι PVC), χειρουργικά επιθέματα, αλκοολούχα διαλύματα προετοιμασίας δέρματος που δεν έχουν στεγνώσει, ή ακόμα και μεθάνιο από το έντερο σε χειρουργεία κοιλιάς.

🛡️ Πρόληψη (Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα)

Η πρόληψη είναι ο μοναδικός απόλυτος τρόπος αποφυγής του συμβάντος:

Ελαχιστοποίηση Οξυγόνου:Χρήση ατμοσφαιρικού αέρα ή μείγματων με FiO₂ < 30% όταν η χειρουργική περιοχή είναι κοντά στον αεραγωγό (π.χ. χειρουργεία κεφαλής-τραχήλου).

Διακοπή N₂O: Το υποξείδιο του αζώτου υποστηρίζει την καύση όσο και το οξυγόνο. Πρέπει να διακόπτεται πριν από τη χρήση διαθερμίας ή λέιζερ στον αεραγωγό.

Ειδικοί Σωλήνες: Χρήση σωλήνων ανθεκτικών σε λέιζερ (laser-resistant tubes) ή τυλιγμένων με αλουμινόχαρτο (foil-wrapped) όταν χρησιμοποιείται λέιζερ.

Στεγνό Πεδίο: Πλήρης ξήρανση αλκοολούχων διαλυμάτων αντισηψίας πριν την κάλυψη του ασθενούς.

Επικοινωνία: Ρητή επιβεβαίωση («time-out») μεταξύ αναισιολόγου και χειρουργού πριν από κάθε χρήση διαθερμίας/λέιζερ κοντά στον αεραγωγό.

🚨 Πρωτόκολλο Άμεσης Αντιμετώπισης (Βήμα προς Βήμα)

Εάν εκδηλωθεί φωτιά, ο χρόνος αντίδρασης μετριέται σε δευτερόλεπτα. Η σειρά των ενεργειών είναι κρίσιμη:

1. Διακοπή Ροής Αερίων (ΑΜΕΣΑ):

Ο αναισιολόγος πρέπει να κλείσει ακαριαία όλες τις βαλβίδες ροής αερίων (O₂, N₂O) και να αποσυνδέσει τον αναπνευστικό κύκλωμα από τον ενδοτραχειακό σωλήνα. Αυτό αφαιρεί το οξειδωτικό μέσο και σταματά την τροφοδοσία της φωτιάς.

2. Αφαίρεση του Καύσιμου Υλικού:

Ο χειρουργός ή ο αναισιολόγος αφαιρεί αμέσως τον φλεγόμενο ενδοτραχειακό σωλήνα από τον αεραγωγό.

3. Κατάσβεση και Ψύξη:

Έγχυση αποστειρωμένου φυσιολογικού ορού (NaCl 0.9%) ή νερού απευθείας στον αεραγωγό και στο στόμα για να κατασβεστεί οποιαδήποτε εστία φωτιάς και να περιοριστεί η θερμική βλάβη στους ιστούς.

4. Επαναφορά Αερισμού:

Μόλις επιβεβαιωθεί ότι η φωτιά έχει σβήσει, ο ασθενής αερίζεται με μάσκα προσώπου χρησιμοποιώντας ατμοσφαιρικό αέρα (όχι οξυγόνο αρχικά) για να αποφευχθεί τυχόν αναζωπύρωση από υπολειμματικές φλόγες.

5. Αξιολόγηση Βλαβών (Βρογχοσκόπηση):

Πραγματοποιείται άμεση ινοσκοπική βρογχοσκόπηση για να εκτιμηθεί η έκταση της θερμικής βλάβης, να αφαιρεθούν υπολείμματα καμένου πλαστικού ή εκκριμάτων και να καθαριστεί ο αεραγωγός.

6. Επαναδιασωλήνωση:

Εάν ο ασθενής χρειάζεται συνεχιζόμενο αερισμό, επαναδιασωληνώνεται με νέο σωλήνα (συχνά μικρότερου μεγέθους λόγω οιδήματος) υπό άμεση οπτική καθοδήγηση. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθεί επείγουσα τραχειοστομία.

7. Μετεγχειρητική Φροντίδα:

Διακομιδή στη ΜΕΘ. Ενδέχεται να απαιτηθεί χορήγηση κορτικοστεροειδών (για το οίδημα αεραγωγού), αντιβιοτικών (προφύλαξη από λοίμωξη καμένου ιστού) και παρακολούθηση για σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS) ή στένωση τραχείας.

📋 Σημεία-Κλειδιά για Εκπαίδευση και Προετοιμασία

Προσομοίωση (Simulation): Οι ομάδες χειρουργείου πρέπει να εκπαιδεύονται τακτικά σε σενάρια προσομοίωσης πυρκαγιάς αεραγωγού, ώστε οι αντιδράσεις να είναι αυτοματοποιημένες.

Διαθεσιμότητα Εξοπλισμού: Αποστειρωμένος φυσιολογικός ορός πρέπει να είναι πάντα ανοιχτός και άμεσα διαθέσιμος στο χειρουργικό πεδίο όταν υπάρχει κίνδυνος φωτιάς.

Αναφορά Συμβάντος: Κάθε τέτοιο περιστατικό (ή "σχεδόν συμβάν" - near miss) πρέπει να καταγράφεται και να αναλύεται για τη βελτίωση των πρωτοκόλλων ασφαλείας του νοσοκομείου.

ένα άρθρο στο pubmed https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4784189/

σχετικό βίντεο