Συμπεριληπτική Ετοιμότητα για Τσουνάμι: Κανείς δεν μένει πίσω - #GetToHighGround

 Το πιο παραμελημένο Call to Action του ΟΗΕ για το 2026

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5 Νοεμβρίου 2026 - Παγκόσμια Ημέρα Τσουνάμι
ΘΕΜΑ: Be tsunami ready: Resilience starts with you
CALL TO ACTION 5: Organizations for persons with disabilities, older persons & migrants: Shape inclusive preparedness
ΠΗΓΕΣ: https://tsunamiday.undrr.org/ | Concept Note 2026: https://tsunamiday.undrr.org/publication/documents-and-publications/world-tsunami-awareness-day-2026-concept-note | Video: https://youtu.be/efNMm-eMLUk

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Όταν ο ΟΗΕ (UNDRR) δημοσίευσε το Concept Note για την Παγκόσμια Ημέρα Τσουνάμι 2026, το Call to Action Νο5 πέρασε σχεδόν απαρατήρητο. Και όμως είναι το πιο κρίσιμο:

"Καλούμε οργανώσεις που εκπροσωπούν άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένους και μετανάστες να βοηθήσουν να διαμορφωθούν συμπεριληπτικά υλικά και δράσεις ετοιμότητας."

Γιατί; Γιατί τα τυπικά σχέδια εκκένωσης αποτυγχάνουν ακριβώς στους ανθρώπους που τα χρειάζονται περισσότερο.

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ

1. Άτομα με αναπηρία: Ένα κωφό άτομο δεν ακούει τη σειρήνα. Ένας χρήστης αναπηρικού αμαξιδίου δεν μπορεί να ανέβει σκάλες προς τα ψηλά. Ένα άτομο με νοητική αναπηρία μπορεί να μην κατανοεί έναν περίπλοκο χάρτη. Στο τσουνάμι της Ιαπωνίας το 2011, η θνησιμότητα των ΑμεΑ ήταν 2-4 φορές υψηλότερη από τον γενικό πληθυσμό.

2. Ηλικιωμένοι: Μειωμένη κινητικότητα, βαρηκοΐα, φάρμακα που χρειάζονται ψυγείο, μοναξιά. Σε μια διαδρομή όπως από το ενετικό λιμάνι Ρεθύμνου προς τη Φορτέτζα, ένας ηλικιωμένος με μπαστούνι κινδυνεύει να μείνει πίσω ή να τραυματιστεί.

3. Μετανάστες και τουρίστες: Στο Ρέθυμνο τον Αύγουστο, το 70% όσων είναι στην παραλία είναι επισκέπτες. Δεν μιλούν ελληνικά, δεν ξέρουν ότι η Φορτέτζα είναι το ψηλό σημείο, δεν ακολουθούν την Πολιτική Προστασία στο Facebook.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ "SHAPE INCLUSIVE PREPAREDNESS" ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Σύμφωνα με το Sendai Framework και την αρχή "Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς", η συμπεριληπτική ετοιμότητα δεν είναι να κάνουμε κάτι ΓΙΑ αυτές τις ομάδες, αλλά ΜΑΖΙ τους.

Προτείνω 5 βήματα (βασισμένα στη δουλειά μου για τα PEEPs στα νοσοκομεία):

1. Ατομικά Σχέδια Εκκένωσης (PEEPs): Όχι γενικό σχέδιο, αλλά: Τι υποστήριξη χρειάζεται αυτός ο άνθρωπος; Ποιος θα την παρέχει; Ποιος είναι ο αναπληρωτής αν ο buddy λείπει; Αυτό που προτείνουμε για νοσοκομεία ισχύει και για ξενοδοχεία, σχολεία, χώρους εργασίας σε ζώνες τσουνάμι.

2. Σύστημα Buddy με ευθύνη:
- Συγκεκριμένος buddy, εκπαιδευμένος, με backup buddy ανά βάρδια
- Χωρίς σύγκρουση με κρίσιμα καθήκοντα (π.χ. νοσηλευτής δεν εγκαταλείπει ασθενή για να γίνει buddy)
- Ασκήσεις όπου ΑμεΑ συμμετέχουν ως συμμετέχοντες, όχι θεατές

3. Προσβάσιμη επικοινωνία - πριν, κατά τη διάρκεια, μετά:
- Πολύμορφη: Οπτική (χάρτες με εικονίδια), ηχητική, easy-read, πολύγλωσση
- Παράδειγμα για ξενοδοχείο Ρεθύμνου: Κάρτα εκκένωσης στο δωμάτιο με εικονόγραμμα: Σεισμός -> Βέλος πάνω -> Φορτέτζα
- Σειρήνες + οπτικά + δονούμενα alerts

4. Έλεγχος προσβασιμότητας διαδρομών: Η διαδρομή προς τα ψηλά είναι προσβάσιμη με αμαξίδιο; Υπάρχουν σημεία ξεκούρασης για ηλικιωμένους; Υπάρχει σκιά, νερό; Την περπάτησαν άτομα με αναπηρία και έδωσαν feedback;

5. Συν-σχεδιασμός υλικού: Οι οργανώσεις που εκπροσωπούν αυτές τις ομάδες δεν πρέπει απλά να παραλάβουν φυλλάδια - πρέπει να τα συν-γράψουν. Μια οργάνωση κωφών ξέρει καλύτερα πώς να μεταδώσει τον κίνδυνο στη νοηματική.

ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ

Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που το σχέδιο εκκένωσης νοσοκομείου πρέπει να περιλαμβάνει εργαζόμενους που χρειάζονται υποστήριξη, όχι μόνο ασθενείς. Ένας συνάδελφος που χρειάζεται βοήθεια κατά την εκκένωση είναι συχνά αόρατος στα σχέδια. Η συμπεριληπτική προσέγγιση για τις κοινότητες τσουνάμι είναι η ίδια προσέγγιση που χρειαζόμαστε για τα νοσοκομεία.

CHECKLIST: ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΟΥ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΟ;

- Γνωρίζεις ποιος στη γειτονιά/όροφο/βάρδια μπορεί να χρειαστεί βοήθεια;
- Έχεις PEEP για αυτόν;
- Έχεις buddy + αναπληρωτή;
- Είναι η σήμανση πολύγλωσση με εικονίδια;
- Έχεις κάνει άσκηση ΜΑΖΙ τους τον τελευταίο χρόνο;

ΚΛΕΙΣΙΜΟ

Η ανθεκτικότητα ξεκινά από εσένα - αλλά η συμπεριληπτική ανθεκτικότητα ξεκινά από εμάς, χωρίς να αφήνουμε κανέναν πίσω.

Στις 5 Νοεμβρίου, κάνε μια πράξη: Μάθε τη διαδρομή σου προς τα ψηλά και ρώτα: Ποιος στη γειτονιά μου μπορεί να χρειαστεί βοήθεια να κάνει το ίδιο;

[VIDEO EMBED ΓΙΑ BLOGGER]

Πηγή: UNDRR - World Tsunami Awareness Day #GetToHighGround

ΠΗΓΕΣ:
1. Concept Note 2026: https://tsunamiday.undrr.org/publication/documents-and-publications/world-tsunami-awareness-day-2026-concept-note
2. Official Site: https://tsunamiday.undrr.org/
3. Video: https://www.youtube.com/embed/zIApXOMcwF0

Full article on PreventionWeb: https://www.preventionweb.net/drr-community-voices/inclusive-tsunami-preparedness-why-people-most-risk-must-help-shape-plan

---
Σχετικά με τον συγγραφέα:
Ο Βαΐτσης Κουτσιπετσίδης είναι ερευνητής στον τομέα της ετοιμότητας νοσοκομείων και της ανθεκτικότητας σε καταστροφές, στην Κρήτη, Ελλάδα. Συγγραφέας του βιβλίου Unified Framework for Preparedness, Response and Resilience: https://www.amazon.de/-/en/Unified-Framework-Preparedness-Response-Resilience-ebook/dp/B0HJMHPT54/
Blog: Disaster Ready Hub: https://disasterreadyhub.blogspot.com/
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61594422671010
Instagram/Threads: @koutsipetsidis